[recenzja] Karo M. Nowak „Codex Minor” – Nie wszystek umrę

Powieści Karo M. Nowak pochłaniają w całości i nie biorą jeńców, oferując wielowarstwowe historie pełne pasji. Nie inaczej jest w przypadku „Codexu Minor”, poruszającej historii pochodzącego z gminu skromnego średniowiecznego skryby, który ma być narzędziem swego pana do osiągnięcia przez niego nieśmiertelności. Elementy powieści historycznej nad wyraz zgrabnie łączą się tu z fantastyką i wierzeniami rodem ze starożytnego Egiptu, przemycając rozmaite mądrości, które przemówią do współczesnego czytelnika.

[recenzja] Elżbieta Cherezińska „Śmiały” i „Szczodry” – Sługa królestwa

Książki Elżbiety Cherezińskiej to dla mnie miła odskocznia od fantastyki, z chęcią sięgnęłam więc po jej najnowszą dwutomową serię o Bolesławie Śmiałym, w której skład wchodzą powieści historyczne „Śmiały” i „Szczodry”. Po całkiem udanej lekturze zdecydowałam się opowiedzieć o obu pozycjach w jednej recenzji, bo stanowią one zamkniętą całość.    

[recenzja] Shelley Parker-Chan „Ta, która stała się słońcem” – Dążąc do wielkości

Ta, która stała się słońcem Shelley Parker-Chan to jej debiutancka powieść inspirowana wojną o władzę w XIV-wiecznych Chinach z elementami fantasy oraz nieheteronormatywnymi bohaterami. Z pewnością ma więc potencjał, choć moim zdaniem nie został on do końca wykorzystany. Jest to zarazem pierwszy tom cyklu Świetlisty cesarz.

[recenzja] John M. Ford „Czekanie na smoka” – Wielka improwizacja życia

Czekanie na smoka Johna M. Forda to kolejna pozycja, którą mogłam przeczytać dzięki księgarni taniaksiazka.pl. To zdecydowanie najbardziej nietypowa powieść, z jaką ostatnio miałam do czynienia, a dlaczego, tłumaczę w niniejszej recenzji.

[recenzja] Paweł Majka „Familia. Mroczna strona władzy” – Ostrza w cieniu

Sięgając po najnowszy utwór Pawła Majki Familia. Mroczna strona władzy, którą otrzymałam od popularnej księgarni taniaksiazka.pl, byłam przekonana, że będę miała do czynienia z powieścią historyczną, jednak autor już w pierwszym zdaniu wprowadzenia zadeklarował, że jego książka nie jest napisana w tym gatunku. Mimo to zawiera jednak jej pewne elementy, bo znakomicie pokazuje meandry starć o władzę, zaś w fabule dominuje powieść awanturnicza. 

 

Każdy ma w sobie karła i olbrzyma – Elżbieta Cherezińska „Odrodzone Królestwo”

Odrodzone Królestwo Elżbiety Cherezińskiej to piąty i zarazem ostatni tom cyklu o tym samym tytule. W tej powieści historycznej z elementami fantastycznymi autorka doprowadza do końca wielowarstwową i wielowątkową opowieść o losach Władysława Łokietka i jego zmaganiach z sąsiadami Polski. A robi to w niespiesznym, ale satysfakcjonującym stylu. 

 

Sztuka przetrwania – Bjørn Andreas Bull-Hansen „Jomswiking. Winlandia”

Drugi tom losów Torsteina Tormodsona zatytułowany Jomswiking. Winlandia zabiera nas do początku XI wieku, szczegółowo opowiadając o pełnej niebezpieczeństw wyprawie tytułowego bohatera i jego kompanów na ziemie dzisiejszej Ameryki Północnej. O pierwszym tomie tej wciągającej powieści historycznej, Jomswiking. Czas ognia i żelaza, pisałam tu. 

 

Wanda i potwór – „Ostatnie lato Wandalów” Jakuba Urbańczyka

Ostatnie lato Wandalów. Wandalasunta to debiut Jakuba Urbańczyka, łączący powieść historyczną i fantastykę, przedstawiający dzieje tytułowego ludu w połowie VI wieku na terenach późniejszej Polski, a zarazem retelling legendy o smoku wawelskim.

O niskim królu, który rzucał długi cień – Elżbieta Cherezińska „Wojenna korona”

Wojenna korona Elżbiety Cherezińskiej, czwarta część serii Odrodzone Królestwo, kontynuuje historię Władysława Łokietka i jego walkę o silne Królestwo Polskie. Tym razem śledzimy losy wybitnego króla, który zmaga się ze złożoną sytuacją polityczną w Europie w latach 1320-1327. (Recenzję części trzeciej przeczytacie tu.)

W tym tomie autorka prowadzi dalszą opowieść o postaciach, które znamy i lubimy z poprzednich tomów, przede wszystkim o Władysławie Łokietku, jego żonie i dzieciach – w tym o Kazimierzu, którzy muszą się zmierzyć z dynamicznie zmieniającą się sytuacją polityczną i niespodziewanymi sojuszami otaczających ich wrogów. Na pierwszy plan wysuwa się w tej kategorii zdobywający serca ludzi Jan Luksemburski, król Czech, który zaczyna od organizacji nieco pechowego zimowego turnieju, ale jego późniejszy objazd po Europie i powinowactwo z żoną króla Francji oraz przychylność papieża stopniowo umacniają jego pozycję. Śledzimy także losy komtura krzyżackiego Zygharda von Schwarzburga, który próbuje zebrać informacje o śmierci ukochanego Kunona, ale uczestniczy także w działaniach zakonu, dzięki czemu możemy śledzić politykę groźnych rycerzy. Autorka opisuje także rozmowy toczące się u papieża Jana XXII, sytuację w Cesarstwie Rzymskim, a nowym stronnictwem w tym tomie jest księstwo litewskie, na czele którego stoi Giedymin. Nie zabrakło też Matek i Starców, którzy nadal stoją wobec siebie w opozycji.

Magia pisma – M. Winawer „Skryba ze Sieny”

Pora na kolejną powieść z elementami historii – czyli Skrybę ze Sieny autorstwa Melodie Winawer. To jej debiut literacki, który wykorzystuje dzieje XIV-wiecznego włoskiego miasta, dokładając do nich elementy fantastyczne, między innymi podróż w czasie.

Beatrice Trovato jest zapracowanym, zdolnym neurochirurgiem z Nowego Jorku, zaś jej dużo starszy brat Ben badaczem naukowym, który wybiera się do Sieny zajmować się historią tego miasta. Wyprawa kończy się dla niego w najgorszy możliwy sposób – czyli śmiercią, co wywraca cały świat pani doktor do góry nogami zmuszając ją do wyprawy do Włoch, by przyjąć spadek po krewnym i uporządkować jego papiery. Odkrywa w nich bardzo obiecujące informacje, które mogłyby rzucić nowe światło m.in. na przebieg dżumy w XIV w. i w efekcie spadek znaczenia miasta. Postanawia zatem kontynuować poszukiwania brata, które zaczynają pochłaniać ją bez reszty. Tymczasem inny badacz, Franco Signoretti, stara się odkupić, a potem zdyskredytować jeszcze nieopublikowane materiały z badań Bena, zaś naprawdę niebezpiecznie zaczyna robić się, gdy ktoś próbuje śledzić Beatrice i włamać się do jej nowego domu, a potem kradnie jej torbę... Wędrując po zabytkowym mieście pani doktor poddaje się jego urokowi i gdy zaczyna bliżej przyglądać freskom pewnego malarza, ze zdumieniem odkrywa, że to właśnie ona widnieje w jego pracach...

Odwagę musi wesprzeć odrobina szaleństwa, inaczej wszyscy leżelibyśmy skuleni w łóżkach, zamiast stawiać czoło przeciwnościom (s. 482).

Przypadki Torsteina Szkutnika – B. A. Bull-Hansen „Jomswiking. Czas ognia i żelaza”

Jak wiecie, panuje obecnie moda na wyprawiających się na wiking wojów, co widać chociażby po popularności serialu Wikingowie czy też wznowionej ostatnio i częściowo zekranizowanej serii Bernarda Cornwella Wojny Wikingów. Uznałam zatem, że najwyższy czas, by opuścić na chwilę fantastyczne wody i udać się w podróż historyczną do północnej Europy przełomu X i XI wieku wraz z głównym bohaterem książki Bjørna Andreasa Bulla-Hansena zatytułowanej Jomswiking. Czas ognia i żelaza. A jako że autor jest rodowitym norwegiem, byłam niezwykle ciekawa, jak ktoś z jego rejonów widzi słynnych wojowników i mogę od razu zdradzić, że ani odrobinę się nie zawiodłam, bo jego spojrzenie jest zaiste nietypowe, a relacja pełna intrygujących szczegółów. 

O tym, jak złotousta la Vecchia czci swej broniła i trybunał czarowała - Anna Brzezińska "Woda na sicie. Apokryf czarownicy"

Woda na sicie. Apokryf czarownicy Anny Brzezińskiej urzeka fenomenalną konstrukcją narracji oraz błyskotliwą główną bohaterką, czyli potencjalną czarownicą, która w iście barokowym stylu wprowadza nas w swoją niejednoznaczną historię, malując wyjątkowo barwny obraz lokalnej społeczności wydobywającej smoczą krew i funkcjonującej w niej złożonych relacji osobistych i politycznych.

Niejaka la Vecchia, według własnych słów trzydziestoparoletnia, choć z wyglądu zgrzybiała staruszka, jest przesłuchiwana przed trybunałem inkwizytorskim w sprawie tragicznej śmierci mnicha Richelmo, który przybył w górskie okolice kopalni Intestini, by wyplenić herezję z miejscowej ludności. A ta nie należy do pokornej – po pierwsze, jako jedyna posiada sekret wydobycia niezwykłego kruszcu – vermiglio, zwanego krwią smoka, który oprócz barwienia na czerwono podobno posiada też właściwości przedłużające życie. Po drugie, już nie raz buntowała się przeciwko władcom z dolin, tym razem wystawiając liczną grupę pod przywództwem nieuchwytnego Virone, samozwańczego bękarciego syna poprzedniego lokalnego barona. 

 

Inkwizytor na tropie - Grzegorz Wielgus "Pęknięta korona"

Pęknięta korona Grzegorza Wielgusa to kryminał, który przenosi nas do Małopolski XIII wieku. Miejscowy szlachcic Jaksa Czarny od Gryfitów znajduje na swoich ziemiach niedaleko Krakowa zmasakrowane ciało topielca i zwraca się z prośbą o pomoc w rozwiązaniu zagadki jego śmierci do swojego kompana, inkwizytora Gotfryda z zakonu dominikanów.

Nie jest jednak łatwo podjąć trop, bo denat ma ucięte palce i zdjęte wszelkie ozdoby, po których można by go było rozpoznać. Jedynymi charakterystycznymi przedmiotami są biały pionek szachowy i trójkolorowe buty. I to właśnie dzięki tym ostatnim udaje się zacząć śledztwo i ustalić, w jak doborowym towarzystwie obracał się zamordowany. W miarę postępów dochodzenia wychodzą na jaw kolejne trupy oraz coraz dziwniejsze zachowania denatów i podejrzanych, takie jak np. uprawianie pogańskich rytuałów w celu przywołania strzygonia... 

 

Jak niewielki książę został wielkim królem – E. Cherezińska "Płomienna korona"

Płomienna korona, trzeci tom cyklu Odrodzone Królestwo autorstwa Elżbiety Cherezińskiej, zamyka historię Władysława Łokietka i jego starań o zjednoczenie ziem polskich pod jednym władcą. I robi to w iście królewskim stylu, dostarczając czytelnikowi wielu emocji i niezapomnianych wrażeń.

Ostatnia część trylogii opisuje wydarzenia z lat 1306-1320, dziejące się na terenach Małej i Wielkiej Polski, Pomorza, Czech, ale także w papiestwie czy na Litwie. Podobnie, jak w poprzednich tomach, oglądamy wydarzenia z perspektywy wielu bohaterów, dzięki czemu zyskujemy szerszą perspektywę i pełniejszy obraz całej sytuacji. Pierwszym z nich jest oczywiście Władysław Łokietek, początkowo książę kujawski, sandomierski i krakowski, który musi zmierzyć się z groźnymi rywalami: Henrykiem Głogowskim, biskupem krakowskim Janem Muskatą, a także knowaniami Krzyżaków na Pomorzu. Jeden z jego pomocników w tym zadaniu to urocza jasnowłosa sierota Borutka, która zawsze wie, co powiedzieć, ma wyjątkowa rękę do koni i nie wiadomo jak wchodzi w posiadanie różnych cennych przedmiotów. Druga główna nić fabularna dotyczy królestwa Czech i Rikissy, oraz zmieniającej się jak w kalejdoskopie sytuacji tamtejszego tronu. Panowie czescy stanowczo odrzucają trzy córki Vaclava jako potencjalne władczynie, zatem do gry zostaje dopuszczony Rudolf Habsburg, który prosi Rikissę o rękę. Ta jednak nadal kocha Henryka z Lipy. Trzeci dominujący temat to wydarzenia związane z zakonem krzyżackim, który początkowo zgadza się na współpracę z Łokietkiem, jednak ma dużo dalej idące ambicje, a stojący na ich czele krwiożerczy Henryk Plötzkau bynajmniej nie jest zainteresowany pokojową koegzystencją z sąsiadami... 

 

Książka zachwyca ilością ciekawie poprowadzonych, składających się w spójną całość wątków, w których każda decyzja ma swoje konsekwencje. Autorka zabiera nas w niezwykłą podroż po meandrach polityki, dworskich intryg oraz wojny, jak i kobiecych i męskich serc, a także staropolskich legend. Pojawia się zatem tajemnicza Jaćwierz z bursztynowym płodem, niezwykły miecz, który został oczyszczony z klątwy i ponownie przekuty oraz skarb templariuszy. Kontynuowany jest też wątek istot nadprzyrodzonych Starszej Krwi – córek Dębiny i Starców Siwobrodych, którzy mieszają się w opisywane tu wydarzenia, poznajemy również losy znanego z poprzedniego tomu złotego smoka. Jedyną nowością w tej książce jest znacznie więcej humoru niż w poprzednich – rozbawiły mnie przyśpiewki z miejskich zapustów, wątek Borutki czy moment, gdy uciekinierzy płci męskiej musieli założyć kobiece ubrania.

Cherezińska buduje tak szczegółowy, wiarygodny obraz wydarzeń z XIV wieku, że nie sposób mu się oprzeć. Widzimy przekrój całego społeczeństwa i funkcje, które pełnią poszczególne stany. Ten tom czyta się najlepiej ze wszystkich, zarówno ze względu na dobre tempo wydarzeń, jak i dobrze rozwinięte postaci, których los porusza czytelnika. I mimo że niektóre czarne charaktery są dość ewidentne – np. są rozwiązłe, krwiożercze, chciwe czy po prostu wredne, odgrywają istotne role w całej historii. Wygrywają ci, którzy potrafią poskromić swoje wady – nadmierną ambicję czy dumę i rozumieją, że państwo (zarówno polskie, jak i czeskie) jest nadrzędnym dobrem, podobnie jak wartości chrześcijańskie, np. pokuta i wybaczenie. Tym cyklem autorka dodaje swoje cegiełki do polskiej mitologii – opowieści o szlachetnym, potężnym Królestwie, powstałym dzięki heroicznym wysiłkom niestrudzonych bohaterów, z niewielką pomocą sojuszników, sił nadprzyrodzonych, boskich cudów i artefaktów. Idealnie wpisuje się w tradycję narodowej dumy, ale także literatury ku pokrzepieniu serc.

Tą książką Elżbieta Cherezińska udowadnia, że jest niekwestionowaną królową powieści historycznej – nikt inny nie potrafi w tak wielowymiarowy sposób opowiadać o naszej przeszłości, budować obchodzących czytelnika bohaterów i interpretować wydarzeń z dawnych czasów, pozornie bez żadnego wysiłku tworząc wciągającą opowieść. I – co najlepsze – autorka obiecuje kontynuować opowiadanie o losach Elżuni, Władysława i Rikissy w kolejnych książkach! Nie wiem, jak wy, ale ja już na nie czekam.

Tytuł: Płomienna korona

Autor: Elżbieta Cherezińska

Wydawnictwo: Zysk i S-ka

Rok wydania: 2017

Recenzja tomu czwartego, Wojennej korony, znajduje się tu.