W zbiorze „Ziemia i inne światy” Andrzeja Wronki znajdziecie cztery dające do myślenia opowiadania i jedną mikropowieść, które zabiorą Was w przeszłość i przyszłość ludzkości. Wszystkie utwory zaliczyć można do fantastyki naukowej, a łączy je spora doza pesymizmu w kwestii naszego rozwoju oraz możliwości.
Pierwsze opowiadanie umieszczone w tym tomie, zatytułowane „Bóg, Staś i jego bomba”, jest hołdem dla znakomitego polskiego matematyka pochodzenia żydowskiego Stanisława Ulama. To właśnie on jest narratorem i opowiada o całym swoim życiu – od dzieciństwa, gdy zainteresował się matematyką i zaczął marzyć o znalezieniu liczby doskonałej, przez uczestnictwo w słynnych spotkaniach lwowskiej szkoły matematycznej w kawiarni Szkockiej, aż do pracy nad niesławnym Projektem Manhattan. Istotnym elementem są tu Aniołowie – którzy pokazują Ulamowi przyszłość ludzkości, co skłania go do podjęcia ważnej decyzji w kwestii jego obliczeń potrzebnych do stworzenia bomby atomowej. Autor zadaje tu ważne pytanie o odpowiedzialność naukowców wobec ludzkości i etykę, którą powinni się kierować, dzieląc się swoimi odkryciami. Niestety, w moim odczuciu całkowity brak sprawczości głównego bohatera kwestionuje sens opowiedzenia całej tej historii.
W utworze „Pierwsza z ksiąg” królują motywy biblijne – gdyż jest on poświęcony stworzeniu świata i wydarzeniom niedługo po nim. Jednak tym razem to nie Bóg, ale Twórcy są odpowiedzialni za powstanie uniwersum i człowieka, a na dodatek zostali ze swoimi stworzeniami, głównie je obserwując, ale także ingerując, gdy nie są z czegoś zadowoleni. Znajdziecie tu motywy złożenia syna w ofierze, wieży Babel, a także potopu, ale z nieco innymi konsekwencjami niż te znane z Biblii. Zaś najważniejsze pytanie, które nasuwa się podczas lektury, dotyczy słuszności ślepego posłuszeństwa nadrzędnym istotom, których celu nie znamy, co skłania do kwestionowania sensu wyznawania dowolnej religii.
Natomiast „Odwiedziny” zabierają nas do roku 2044, w którym Europa podzielona jest na wspólnotę wschodnią i zachodnią, a pierwsza z nich w gruncie rzeczy wróciła do totalitaryzmu. Policjant Bruno Górski dostaje zadanie przeprowadzenia prowokacji, której ofiarą ma paść Gabriel Spatafore, pochodzący z zachodu polityk. Jednak gdy funkcjonariusz poznaje bliżej sympatycznego Włocha, zaczyna mieć wątpliwości... To political fiction jest wyraźnym ostrzeżeniem przed popadaniem w skrajności i hołdowaniem nacjonalistycznym nastrojom. Pokazuje też siłę propagandy i przypisywania wszystkiego, co złe, przeciwnikom politycznym.
W „Upadku Rzymu” autor przenosi nas do świata przyszłości z wysoko rozwiniętą sztuczną inteligencją, w którym ludzkość zamknęła się w swoich bańkach i podzieliła na stronnictwa, takie jak Faszoniści, Rzymianie, Konserwy i Wakanda. Na naszych oczach członek kolejnego z nich, Kolektywu, wybiera androgynię oraz miano K-44 i zaczyna realizować misję dezaktywowania dziecka rodzaju męskiego, które podaje się za Mesjasza. I gdy jest bliski jej wypełnienia, Mesjasz z przekonaniem opowiada o miłosierdziu, sile wynikającej z jedności i zrozumienia. To mocne ostrzeżenie przed przyszłością, w której nie będziemy w stanie wyjść poza własne ograniczenia i poglądy oraz nie będziemy gotowi na sprawiedliwe ocenianie innych. Najbardziej interesującym i najlepiej przemyślanym aspektem świata przedstawionego są tu wspomniane frakcje, zaś największą wadą tego opowiadania była dla mnie ciężkostrawna warstwa stylistyczna, pełna momentami trudnych do zrozumienia neologizmów oraz anglicyzmów.
Z kolei mikropowieść „Szczury” poświęcona jest kolonizacji kosmosu w ramach New Earth Space Program. Towarzyszymy tu załodze statku NESS-6, który ląduje na superziemi o 1,5 g z ciężką wodą. Po niedługim czasie okazuje się, że planeta jest już zamieszkała przez podobne do płazów istoty, które są o połowę mniejsze od ludzi i każą nazywać się Rh-alami. Budowanie relacji z nimi nie jest proste, jednak początkowo idzie dobrze. Do momentu, gdy po kilku latach wychodzi na jaw, że jedna z grup ludzkich osadników wzięła tubylców do niewoli... To bardzo pesymistyczny utwór, w którym Ziemianie eksportują najgorsze instynkty, psując dotychczasową harmonię kolonizowanej planety. Najbardziej jednak nie podobała mi się w nim postawa narratora, który rzetelnie relacjonuje całą historię, ale ani razu nie ingeruje, gdy trzeba, co więcej, ani przez chwilę nie stara się powstrzymać swoich ani obcych przed eskalowaniem przemocy.
Podsumowując, zawierająca pięć różnorodnych historii fantastycznonaukowych „Ziemia i inne światy” Andrzeja Wronki z pewnością może stymulować intelektualnie, pokazując rozmaite wersje przyszłości oraz przeszłości ludzkości, przestrzegając przed upadkiem systemu wartości i zamykaniem się we własnych bańkach. Myślę więc, że umysły ścisłe doskonale się w nim odnajdą. Niestety, jako humanistka uważam, że ten tom niewystarczająco skutecznie angażuje emocjonalnie, bo bohaterowie nie mają tu wystarczającej siły sprawczej albo co gorsza chęci działania, by doprowadzić do zmiany otaczającego ich świata. Ja, być może naiwnie, wolę wierzyć w przyszłość rodem ze Star Treka, w której odkrywamy nowe światy i niczym kapitan Jean-Luc Picard mamy otwarte umysły oraz zjednoczeni potrafimy znajdować sprawiedliwe rozwiązania trudnych problemów.
Za egzemplarz recenzencki dziękuję autorowi.
Moja ocena: 3,9/6
Autor: Andrzej Wronka
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Jestem wdzięczna za każdy komentarz, mam dzięki nim więcej motywacji :). Proszę jednak o zachowanie kultury dyskusji i nie umieszczanie spamu, dlatego też włączyłam funkcję moderowania.