Środowisko badaczy literatury używa czasem tak hermetycznego języka, że przeciętny czytelnik może się poczuć zagubiony, próbując zapoznać się z artykułami naukowymi na temat ulubionych gatunków czy książek. Byłam więc ciekawa, jak podejdzie do tematu Paweł Wielopolski, polonista i redaktor, pisząc swój „Rejestr grozy”. I od razu spieszę Was uspokoić – to znakomicie przemyślana pozycja, zarówno pod względem językowym, jak i organizacyjnym, umiejętnie balansująca pomiędzy terminami teoretycznoliterackimi a ich praktycznym zastosowaniem.
Na dzień dobry już sam spis treści robi bardzo dobre wrażenie, a klarowny podział na cztery rozdziały i liczne podrozdziały sprawdza się znakomicie w kwestii porządkowania istotnej wiedzy na temat tytułowego zagadnienia. Z pewnością warto zacząć lekturę od wstępu i rozdziału pierwszego, bo autor prezentuje w nich kluczową dla tej pozycji koncepcję rejestrów artystycznych, które mają wywołać określony efekt emocjonalny u czytelnika. Z niej wyprowadza rejestr grozy, który może występować nie tylko w horrorze, ale także w innych gatunkach – np. w fantastyce naukowej, postapokalipsie, antyutopii oraz w popularnych motywach, takich jak labirynt czy pętla czasu. Następnie precyzuje poszczególne elementy owego rejestru, podając przykłady związane z charakterystyczną dla niego strukturą narracyjną, wspominając m.in. o protagonistach czy też ich postawie wobec nieznanego – opartej na wierze bądź niewierze.
Kolejne trzy rozdziały możecie śmiało czytać w dowolnej kolejności. Są one poświęcone odpowiednio: elementom świata przedstawionego, bohaterom oraz chwytom fabularnym – czyli trzem najważniejszym składnikom każdego utworu literackiego. Znajdziecie tu bardzo wiele pojęć, które warto znać, by analizować teksty beletrystyczne, ale także by bardziej świadomie tworzyć własne utwory. Ponadto będziecie mieli okazję przeczytać o ośmiu aspektach przestrzeni grozy oraz poznać najczęściej pojawiające się potwory. Dowiecie się również, że podstawową relacją w grozie jest ta pomiędzy ofiarą a prześladowcą, czy też poznacie trzy rodzaje porządków: magiczny, religijny i naukowy, które wpływają na sposób myślenia i postępowania bohaterów oraz konstrukcję fabuły. I wspominam tu tylko o najważniejszych aspektach książki, bo autor serwuje nam tu zaiste obfitą porcję wiedzy i anegdot, a także bogatą listę wartych przeczytania lektur – od klasyki grozy po zupełnie współczesne jej realizacje.
Jak na książkę popularnonaukową przystało, Paweł Wielopolski często przytacza teorie naukowe innych badaczy, by się do nich odnieść czy też je wytłumaczyć, a następnie dodaje coś od siebie, analizując dany aspekt na przykładach nie tylko literackich, ale także serialowych, filmowych czy nawet sięgając do gier komputerowych. Wszystkie elementy tłumaczy jasno i klarownie, okraszając tekst interesującymi konkretami, dodatkowo zbierając najważniejsze elementy swojej teorii w przejrzystych tabelach. Zaś moim ulubionym rozwiązaniem organizacyjnym „Rejestru grozy” są podsumowania po każdym rozdziale, ujęte w formie krótkich i nadzwyczaj treściwych punktów. W każdej chwili można do owych tabel i podsumowań wrócić, dzięki czemu jest to pozycja wielorazowego użytku.
Reasumując, „Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych” to dogłębnie przemyślana i znakomicie uporządkowana pozycja popularnonaukowa pozwalająca zrozumieć, na czym polega tytułowy rejestr i za pomocą jakich środków można go zrealizować. Mogę ją śmiało polecić recenzentom oraz pisarzom pragnącym poszerzyć swoje imaginarium grozy, jak i udoskonalić swój warsztat. Ale także każdemu czytelnikowi, który chciałby lepiej rozgryzać grozę czy też po prostu poszukuje inspirującej listy lektur.
Za egzemplarz recenzencki dziękuję Wydawnictwu Naukowemu PWN i autorowi.
Moja ocena: 5,5/6
Autor: Paweł Wielopolski
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Jestem wdzięczna za każdy komentarz, mam dzięki nim więcej motywacji :). Proszę jednak o zachowanie kultury dyskusji i nie umieszczanie spamu, dlatego też włączyłam funkcję moderowania.